Jump to Navigation

Niet Aangeboren Hersenletsel

NAH is de afkorting van niet-aangeboren hersenletsel en betekent dat iemand hersenschade heeft opgelopen na de geboorte. NAH kan verschillende oorzaken hebben:

  • Een hersenbloeding of -infarct (CVA), langdurig zuurstoftekort of anoxie (bij hartstilstand, bijna-verdrinking, verhanging), een infectie (meningitis of encefalitis), een tumor, epilepsie,...
  • Iets acuut (plotseling) of een trauma: een ongeval, val, schotwond,…
  • Misbruik van alcohol of drugs
  • Bepaalde ziekten zoals Multiple Sclerose (MS), de ziekte van Huntington, Parkinson, dementie,…

Afhankelijk van het deel van de hersenen dat beschadigd is, kunnen de gevolgen heel verschillend zijn: verlamming, problemen met ruiken, proeven, zien, praten, stappen, problemen om te onthouden of om te focussen, karakterveranderingen, problemen om de emoties te controleren (bijvoorbeeld ineens heel boos worden, uitvliegen zonder reden),…

NAH kan ingrijpende beperkingen met zich meebrengen op verschillende levensterreinen: ADL, mobiliteit, communicatie, relaties, werken, vrije tijd, studeren, administratie, budgetbeheer,… Het is dus belangrijk dat iemand na een NAH start met revalidatie: een leerproces dat zich richt op verbetering of herstel en het verminderen van de beperkingen. Volledig herstel is niet (altijd) mogelijk, dus iemand met een NAH moet soms dingen op een andere manier leren doen en nieuwe vaardigheden aanleren.

Aangeboren hersenaandoeningen (die voor of rond de geboorte zijn ontstaan) behoren niet tot de NAH-groep. Voorbeelden zijn verstandelijke beperking, autisme, enzovoort.

Tips

Omdat de gevolgen van NAH zo verschillend kunnen zijn, zullen onderstaande tips niet voor iedereen werken. 

  • Omgaan met iemand met niet-aangeboren hersenletsel vraagt veel begrip en geduld. Je geduld zal regelmatig op de proef worden gesteld, bijvoorbeeld als de persoon chagrijnig is of kortaf reageert, een grapje niet (of verkeerd) begrijpt, verward overkomt en je je begint af te vragen of hij/zij heeft gedronken,...
  • Pas je verwachtingen aan: het is geen kwestie van niet willen, wél van niet kunnen.
  • Bied ondersteuning aan de mantelzorger(s), zorg dat ze er bijvoorbeeld even tussenuit kunnen als jij daar bent.
  • Praat met de betrokkene en de mantelzorger(s) over de gevolgen van een NAH: welke vaardigheid is er juist weggevallen, wat kan hij/zij niet meer, waar loopt het moeilijk? Ondersteun de persoon met NAH hierin, maar neem niet over wat hij/zij wél nog kan.
  • Laat de cliënt indien mogelijk zelf bepaalde taken uitvoeren. Probeer hem/haar alleszins zoveel mogelijk te betrekken zodat hij/zij toch enig gevoel van grip op het leven behoudt: huishoudelijke taken, administratie,…
  • Benoem kleine stappen: focus op wat iemand nog wél goed kan en benoem dat.
  • Praat langzaam en wacht vooral op het antwoord vooraleer je een nieuwe vraag stelt. Probeer niet door elkaar heen te praten, het volgen van meerdere sprekers kan verwarrend zijn.
  • Denk en voel niet in de plaats van iemand! Het is niet omdat iemand problemen heeft met praten, dat we een zin in de plaats van die persoon moeten afmaken. Dat werkt frustrerend en kan agressie oproepen.
  • Als het besef van tijd verstoord is, kan je structuur brengen met behulp van een agenda, gekoppeld aan een kalender en klok. Probeer ook een vaste dagstructuur in te bouwen, bijvoorbeeld ontbijt om 8u30, nadien samen afwassen, om 10u boodschappen doen,…
  • Probeer creatief te zijn om de waardigheid en autonomie te vergroten: bijvoorbeeld laat iemand die zich moeilijk kan uitdrukken, opschrijven wat hij/zij wenst.
  • Het komt soms voor dat iemand met NAH andere ideeën heeft over wat er gebeurd is of het niet heeft gesnapt. Probeer er dan kalm over te praten. Lukt dat niet, laat het dan even liggen en probeer het op een later tijdstip nog eens, of een dag later. Blijven vasthouden aan een standpunt werkt alleen maar frustratie in de hand.
  • Soms probeert de cliënt zijn/haar beperkingen te verstoppen, bijvoorbeeld door te liegen. Dit gebeurt uit frustratie of schaamte. Praat samen over niet-aangeboren hersenletsel en laat het niet tussen jullie staan.
  • Niet elk gedrag en elke emotie moet verklaard worden vanuit NAH. De voorgeschiedenis van een persoon (karakter, capaciteiten, fysieke mogelijkheden,…) is ook belangrijk. Betrokkenen ervaren het als frustrerend wanneer plots hun hele persoonlijkheid of functioneren gezien wordt vanuit het feit dat er NAH is opgetreden.

 

In de provincies Vlaams Brabant en Antwerpen heeft men een supportteam opgericht: een team dat zich richt tot de mantelzorgers en eerstelijnshulpverleners die de persoon met NAH reeds bijstaan, niet rechtstreeks naar de persoon met NAH. Zij ondersteunen de omgeving van de persoon met een NAH en organisaties die bij hem/haar aan huis komen.

 

 

Koppelingen
Trefwoorden woordenwolk:


Main menu 2

Page | by Dr. Radut