Jump to Navigation

Omgaan met verlies

Rouw is een proces dat volgt op het verlies van een dierbaar iemand of iets: een persoon, je relatie, je job, een lichaamsdeel, je psychisch welzijn,… Dat verlies is een intense, persoonlijke ervaring en kan zowel fysiek als mentaal de rouwende ‘verwonden’. Tijd heelt geen wonden tenzij je de wonde verzorgt. Men praat immers over rouwarbeid: er moet arbeid verricht worden om het verlies te kunnen verwerken. Rouwende mensen zijn daardoor vaak uitgeput.

Hoewel er individuele verschillen zijn in het tempo en de intensiteit waarop mensen rouwen, kan men globaal vier rouwtaken onderscheiden.

1) Het onder ogen zien van de werkelijkheid van het verlies:
Als iemand sterft, is het eerste wat je denkt ‘dit kan niet, dit hoort niet, dit gebeurt niet’. Je gedraagt je in het begin alsof hij/zij nog leeft. Hierbij is het heel belangrijk te begrijpen dat de dood onomkeerbaar is. Het groeten (het zien van de overledene) kan hierbij helpen. Ook is het heel belangrijk om te verstaan wat er gebeurd is en hoe.

2) Ervaren van de pijn:
De beste weg naar verwerking is dwars door de pijn heen gaan. Als pijn niet wordt gevoeld (door hem uit te stellen of te verlichten), komt deze later terug in de vorm van ziektesymptomen en/of afwijkend gedrag. Onder pijn verstaan we tijdelijke en hevige scheuten (huilbuien, angst).

Tips om te helpen bij deze tweede taak:

  • Sta stil bij de pijn en emoties die de rouwende ervaart.
  • Praat erover, noem het (de dood, de overledene) bij naam, ontwijk/vermijd het niet.
  • Heb oog voor het lichamelijke aspect: een rouwende is sneller ziek.

3) Aanpassen aan het leven:
Men realiseert zich pas geleidelijk aan welke functies de overledene vervulde. Men moet dus nieuwe vaardigheden leren en oplossingen vinden voor de rollen die hij/zij vroeger opnam. Dit gaat vaak gepaard met emoties: kwaadheid, verdriet, agressie, ontgoocheling, machteloosheid.

Tips om te helpen bij deze derde taak:

  • Telkens opnieuw luisteren naar wat de aanpassing voor de rouwende betekent en welke moeilijkheden dat met zich meebrengt.
  • Aandachtig luisteren: welke nieuwe vaardigheden dienen aangeleerd te worden? Waar kan je de rouwende mee helpen of in ondersteunen?

Luisteren naar verdriet van een rouwende kan je soms een onbehaaglijk gevoel geven, omdat je kan geconfronteerd worden met je eigen onopgeloste gevoelens van rouw en droefheid, omdat je niet weet hoe je kan reageren en of je er goed aan doet, omdat je een drang hebt om over eigen ervaringen te vertellen,...

Tips om onbevooroordeeld te kunnen luisteren naar verdriet:

  • Vermijd raad of advies: help rouwenden hun eigen weg te vinden.
  • Geef geen rationele verklaringen: er zijn geen goede antwoorden op de meeste ‘waarom’-vragen.
  • Probeer niet te (ver)oordelen of te moraliseren, trek geen conclusies, zeg niet hoe hij/zij zich moet voelen.
  • Richt de aandacht op de persoon en op wat er gezegd wordt: maak oogcontact, denk niet aan wat je moet zeggen.
  • Vermijd onderbrekingen: laat hem/haar uitspreken, ook al duurt het even, laat stiltes.
  • Behoud een positieve kijk op het leven: bevestig sterkten en kwaliteiten die je opmerkt, praat ook over de gewone dingen des levens.
  • Vermijd uitspraken zoals: “wees dankbaar dat je nog kinderen hebt, je bent nog jong, probeer jezelf in de hand te houden, je kunt nog kinderen krijgen, ik weet precies wat je meemaakt, wees blij dat hij/zij zo lang geleefd heeft, het is het beste voor hem hoe/dat hij gestorven is, het leven moet verdergaan, je bent niet de enige persoon die dat meemaakt, neem het zo erg niet op,…”. Voor iemand in rouw voelt dit als een ontkenning van het leed.

4) Het verlies een nieuwe plaats geven:
Rouwverwerking wil niet zeggen dat je hem/haar vergeet: de rouwende komt er geleidelijk toe om emotionele energie op te brengen voor het leven daarbuiten. Als de rouwende terug wat kan genieten van dagelijkse dingen, opnieuw problemen aankan en minder in beslag wordt genomen door verdriet, loopt het rouwproces op zijn einde.

Als deze vier taken vervuld zijn, is het rouwproces voltooid. Voor het verliezen van een belangrijk iemand kan het rouwproces makkelijk één à twee jaar duren, voor het verlies van een kind vijf jaar. Maar uiteraard zijn deze termijnen relatief: iedereen rouwt op zijn/haar eigen tempo en manier.

Belangrijk om weten: rouw is geen ziekte. Er is tijd nodig om het psychisch evenwicht te herstellen. Rouwen kan beschouwd worden als een ‘normale maar ellendige’ periode waar je door moet. Men spreekt echter wel van pathologische rouw wanneer de intensiteit en de duur van de rouwreacties meer uitgesproken en langer zijn dan meestal het geval is.

Men onderscheidt:

1. chronische rouwreacties: verlengde reactie, overdreven in duur.
2. uitgestelde rouwreacties: de emotionele reactie was bij verlies niet in verhouding tot het verlies.
3. overdreven rouwreacties: angstgevoelens zijn normaal, maar als angst een fobie wordt en dat voor een lange tijd, is professionele hulp nodig.
4. vermomde/onderdrukte rouwreacties: het verdriet wordt onderdrukt en uit zich bijvoorbeeld in lichamelijke klachten.

Koppelingen
Trefwoorden woordenwolk:


Main menu 2

Page | by Dr. Radut